Columns

Ere zij God in onze dagen

Bij het Kerstfeest horen kerstliederen. Zo is het vanaf het begin al geweest. De engelenzang ‘Ere zij God‘ heeft de toon gezet. En in heel wat kerstliederen komt dat motief van ‘ere zij God’ terug. De engelenzang uit Lukas 2 klinkt volledig zo: ‘Ere zij God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in de mensen een welbehagen.’ 

Een heel program

Je zou kunnen zeggen: dat is een heel program, een werkroute.

Ere zij God, is om te beginnen een bepaalde lofuiting aan het adres van de hemelse Vader.  Aan de lofzang ligt ten grondslag, dat God zich bekend gemaakt heeft als God die beschermt en bevrijdt. Die twee werkwoorden ‘beschermen’ en ‘bevrijden’ komen voor in de profetie van Jesaja (37:35). Het is veelzeggend, dat de Here God hier in de tijd van koning Hizkia in Jeruzalem zich zo opstelt. Hij belooft uitredding uit het levensgrote gevaar van de aanvallende overmacht Assyrië. 

En dan klinken die prachtige woorden: ‘Omwille van mijzelf en omwille van mijn dienaar David zal ik deze stad beschermen en bevrijden.” Het gaat om vrede.

En we weten uit de geschiedenis, dat het uitgelopen is op een ondergang van Assyrië. ‘Beschermen’ en ‘bevrijden’ zijn dus inhoudsvolle woorden!

Het gaat mij nu om die combinatie van God zelf en David, de man naar Gods hart.

Die David krijgt een betekenis – ook ver na zijn leven op aarde. David krijgt in de profetieën van het Oude Testament de positie, dat uit de familie van David de Messias zoal komen. 

Omdat dit precies zo gebeurd is in de stad van David, komen engelen met hun zang dit onderstrepen. Omdat de Messias geboren is, zingen de engelen “Ere zij God”.

Nu hebben ze in de kerkmuziek een lijn gelegd van de engelenzang naar ons nu. Daardoor is dat lied gegroeid: ‘Eer zij God in onze dagen’. Wat de engelen zijn begonnen,  nemen wij in al onze beperktheden over. We stemmen er mee in. We voelen ons ermee verbonden. Daarom: ‘eer zijn God in onze dagen!’.

Dick Bruna maakte deze gevelsteen voor de Utrechtse Sociëteit van Kunstenaars en Kunstlievenden “De Engelenzang”, die in 1951 is opgericht en gevestigd in een werfkelder aan de Nieuwegracht in Utrecht.

Natuur en Woord

Het is een mooie gedachte in de geschiedenis van kerk, dat je God kunt ontmoeten in de natuur, als het werk van zijn handen. David kent die verwondering al: de aanschouwing van de lucht, de wind, de wolken, de bergen en de dalen, het gras en de schapen en de geiten en daarin de mens, hijzelf – en dat God aan hem denkt. Dat weten we dankzij psalm 8. En zo ervaart Maria, dat God omziet naar haar. De kerk onderstreept, dat je God vooral leert kennen door het Woord van God. “Er zij licht en er was licht.” Dat staat in de eerste zinnen van de Bijbel op de openingsbladzijde.

En uitgerekend, dat licht dat zomaar opeens ontstoken wordt, dat licht speelt ook een rol in de Kerstnacht. Als de herders in het veld zijn, gaat er een groot licht op en in dat blinkende licht staat een engel als boodschapper uit de hemel. En Lucas beschrijft dat fijnzinnig; het licht omstraalde de herders ook. Dat is veelzeggend.

Niet de toorn van God ontmoet de mens in de Kerstnacht, maar het licht, dat duisternis verdrijven kan. En wat komt er dan aan het licht?

Niet alles wat blinkt in dat licht is goed; ook het tegendeel van goed, het kwade komt aan het licht. Het is geen kil licht, maar verzoenend licht en dat scheelt.

Het liefdevolle komt in beeld, maar ook het liefdeloze wordt ongenaakbaar aan de kaak gesteld. En daarbij is het Woord van God zo belangrijk, dat je opgeroepen wordt om het zondige te verlaten en het goede zoveel mogelijk te doen aan de hand van wat God goed genoemd heeft. In Israël weet men, dat de eerste vijf boeken van de Bijbel (boeken van Mozes) de wil van God hebben weergegeven. Geboden en raadgevingen, levenslessen, vingerwijzingen en aandachtspunten. Waarbij liefde voor God en liefde voor de naaste de sfeer bepalen.

Redder uit de nood

En als je nu uitglijdt op dat gladde parcours van goed en kwaad. Ja, als je nu vastloopt? Ach, dan is de Kerstnacht een zegen voor je. Want er komt een Redder uit de nood, iemand die niet mistast, iemand die niet machteloos staat, iemand die heil en zegen brengt met een zeker welbehagen!  U is heden de heiland geboren, kondigt de engel aan op hoge toon. Het adres is niet onbekend. Het adres – daar behoren u en ik ook bij. Het is geen algemene mededeling, zo van: de Heiland is geboren, punt. Nee, het is een persoonlijke bericht: voor jou is de Heiland geboren. Alsof die engel aanvoelt, dat ik Hem nu juist nodig heb. Daarom: ere zij God in onze dagen.

En dan krijgen de herders nog een aanwijzing extra: je zult een kind vinden in doeken gewikkeld, liggend in een kribbe. Als dat nu geen vingerwijzing is om het met eigen ogen te gaan onderzoeken! En de eerste ooggetuigen hebben hun werk prima gedaan. Ze vinden het kind in de kribbe en Maria en Jozef zijn erbij en ze bespreken over en weer hun indrukken over dit bijzondere Kind van Bethlehem.

En dat geeft ons reden om niet aan dit Kind van Bethlehem voorbij te gaan. Dat er licht valt op ons leven: bewogen licht en barmhartig licht. Geen kil licht, maar menselijk-warm licht: het Woord is mens geworden – dat licht, dat duisternis doorboren kan.

Zo wens ik u een mooi Kerstfeest 2019 toe.

Ds. Wim Scheltens

Vergelijkbare berichten