Columns

Het wordt wel erg stil in de Stille Week

We zitten al een paar weken vooral thuis.

De wegen zijn rustig, het openbaar vervoer is leeg, thuiswerken is in volle gang, de kinderen moeten hun schoolwerk thuis maken. En in gezinnen waar men de boel niet op orde kan houden, gaat dat mis. Het zijn rare tijden. (Bijna) iedereen houdt zich keurig aan ‘de anderhalve meter’. En we wassen onze handen heel bewust overdreven vaak. 

Iemand zei me van de week: je hebt niks te doen, zeker.

Nu, dat is natuurlijk niet zo. Het huisbezoek is lastig. Dus we mailen meer en bellen meer en sturen een kaartje extra. Maar de meditatieve momenten op zondagmorgen en op woensdagavond via de digitale snelweg kosten ook heel wat voorbereiding en denkwerk. En het Contact is ook weer uitgekomen. Dat gaat allemaal niet vanzelf.

Het wordt wel erg stil in de Stille Week
de kerkdienst is zonder kerkgangers.

De kerkdeuren blijven dicht; 

We komen toe aan de stille week 2020.

Om te beginnen: Palmpasen zonder palmpaasstokken. 

Dat is haast ondenkbaar.

De diensten van maandag tot donderdag zijn ook zonder kerkgangers. Terwijl we in Lunteren bewust samen zijn gekomen al die jaren in de Stille Week in de Molukse kerk. Omdat die dan vol loopt en we zien elkaar en ontmoeten elkaar van drie kerkgemeenten. En dan samen aan het avondmaal met de instellingswoorden in het Maleis en het Nederlands. Dat gevoel van verbondenheid rondom het verzoenend werk van Christus is zo indrukwekkend. Dat gaat dit jaar niet.

Dat doet eigenlijk best wel pijn, dat het dit jaar allemaal zo anders en onverwacht loopt. Dat het stil is in de kerk. Dat het digitaal kan, is mooi – dat het slechts digitaal kan, is verdrietig. En dat daar die coronavirus achter zit, die zo onzichtbaar aanwezig kan zijn en dat alles zo onduidelijk maakt of zelf angstaanjagend. Die virus is niet om mee te spotten, want de gevolgen kunnen zeer ernstig zijn, dat hoeft niet, maar dat kan wel.  Ja, het is echt crisis. Als je ziet hoe allerlei bedrijven stagnatie oplopen, kan dat niet anders dan een keer vastlopen. Grote delen van de middenstand kampen met teruglopende inkomsten. De horeca, de culturele activiteiten en de recreatiesector liggen plat. Terwijl de kosten door lopen. De gezondheidstoestand en de economie verkeren in een gevarenzone met grote gevolgen. Dat noemen we crisis.

Het moderamen van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) gaf deze week een handreiking voor een ‘virtuele’ sacramentsbediening (avondmaal).

Zou dat kunnen?

Je moet dan wel veel wissels over.

Jezus zegt over het avondmaal: doe dit tot mijn gedachtenis. De gedachtenis aan Jezus is altijd met mensen om Hem heen. De goede herder met zijn schapen, om het zo maar eens te zeggen. Na de opstanding klinkt weer: “Jezus stond in hun midden” (Johannes  20:19, 26). Dat is zijn plaats. 

Christus verschijnt aan de apostelen, 
ets van Rembrandt (1656)

Midden onder u staat Hij die gij niet kent, schrijft Huub Oosterhuis over het Lam Gods, dat de zonden der wereld wegdraagt.

In de Bijbel en in de vroege kerk is het avondmaal nooit thuis gevierd. Als het niet in de kring van de gemeente kon door epidemie of oorlog of geloofsvervolging, werd de avondmaalsviering niet gehouden totdat het wel weer kon. Je kunt zeggen: we kunnen het nu via internet. Maar kan het digitale alles vervangen?

De handelingen van avondmaal – daar hoor je bij te zijn. Dan zie en beleef je het breken van het brood om te delen. Hoe dat gaat. Het inschenken van de beker met wijn en de zegen over die beker, dat je dat meemaakt, ziet en beleeft en ervaart: daar ben ik bij, daar hoor ik bij, wellicht…  Het delen van het ene brood en van de drinkbeker met wijn, waaraan iedereen deel krijgt, is niet virtueel op te roepen. Dan wordt het te veel individueel. En avondmaal vieren is persoonlijk in de kring van samen. Bij de avondmaalsviering is de kring van de gemeenschap nodig.

We kennen tegenwoordig wel huisavondmaal, maar dat ligt in het verlengde van de kerkgemeenschap op de zondag van de avondmaalsviering of op de maandag erna. Altijd in relatie tot de samenkomst van de gemeente, die de lofzang zingt en het brood en de wijn ontvangt: zo waar als je dit brood ontvangt en eet, zo waar is de vergeving van al onze zonden door de  verzoening van Christus jou gegeven en van kracht. Ontvang het uit zijn hand…

Dat kun je via de radio / digitale kerkdienst moeilijk regelen. Het digitale kent mogelijkheden, maar ook beperkingen. We kunnen wel de Schriften lezen en voorbede doen en dat is ook al heel wat.

Wezenlijk is dat brood en wijn worden gegeven: het lichaam van Christus – ook voor jou. Het is pijnlijk, dat we elkaar als gemeenteleden elkaar nu niet fysiek kunnen ontmoeten en dat brood en wijn niet in de kring kunnen rondgaan, zoals zoveel niet kan doorgaan. 

Het is wellicht het beste, als we ronduit erkennen: wij kunnen deze pijn niet oplossen. Juist de afwezigheid en onmogelijkheid van het sacrament bepaalt ons bij de crisis. Daarop kan onze voorbede een antwoord zijn. En hopelijk doet ons dat beseffen, wat een groot goed het is, dat we het avondmaal kennen, zodat we gaan verlangen naar het moment, dat het weer mogelijk wordt om het heilig avondmaal dankbaar met elkaar te vieren!

Ds. Wim Scheltens

Similar Posts